Najpierw ustal, jak wygląda porażka

Klepsydra, kałamarz z piórem i zapisana kartka zwisająca z krawędzi.

Oto niezawodny sposób, żeby odnieść sukces przy każdej zmianie, jaką kiedykolwiek się wprowadzi: nie ustalać z góry, jak ten sukces miałby wyglądać.

Działa, bo ludzie świetnie odczytują wyniki na swoją korzyść. Kiedy już włożyło się w coś czas, pieniądze albo dumę, prawie każdy rezultat da się przedstawić jako postęp. Nowy plan dnia przetrwał cztery dni? O cztery więcej niż w zeszłym miesiącu. Kurs rozczarował? Przynajmniej wiadomo, czego się nie chce. Trudna rozmowa poszła źle? Przynajmniej wszystko wyszło na jaw. Psycholodzy mają nazwę na ten ogólny odruch, efekt potwierdzenia, i mnóstwo badań, które pokazują, w ilu postaciach występuje.

Niektóre z tych odczytań mogą być nawet prawdziwe. Kłopot w tym, że nie da się powiedzieć które, bo reguły spisało się po meczu.

Nauka ma na to sposób i można go pożyczyć. Coraz więcej badaczy prerejestruje swoje badania: zanim zbiorą jakiekolwiek dane, zapisują, czego się spodziewają i jak to ocenią, i umieszczają to w publicznym miejscu, z datą. To obietnica złożona samym sobie na przyszłość, że nie będą oszukiwać. Karl Popper wyłożył tę myśl dziesiątki lat temu: twierdzenie, którego nie mógłby obalić żaden wynik, nie jest hipotezą. Ja powiedziałbym to mniej grzecznie. To nastrój.

Nie trzeba do tego czasopisma naukowego. Wystarczy kartka i dwa zdania, zapisane przed startem.

Działa, jeśli: …

Nie działa, jeśli: …

Niech to będą rzeczy, które da się naprawdę zaobserwować. Nie poczuję się pewniej, tylko do końca miesiąca odezwę się na co najmniej dwóch zebraniach. Nie będzie nam się lepiej układać, tylko trzy razy zjemy razem kolację bez kłótni. Na dole wpisz datę.

Drugie zdanie jest trudniejsze. Zapisywanie, jak może się nie udać, przypomina zapraszanie porażki. Ale nim nie jest. Dzięki niemu porażkę widać na tyle wcześnie, żeby coś z nią zrobić, zamiast tłumaczyć ją sobie przez kolejny rok.

Kartce pomagają jeszcze dwa nawyki.

Zmieniaj na małą skalę. Wielka zmiana, wszystko naraz, ma nudną wadę: kiedy coś się sypie, nie wiadomo, który element był błędem. Każdy, kto naprawiał jakąś maszynę, zna tę zasadę. Zmienia się jedną rzecz naraz i sprawdza, czy pomogła.

Licz się z tym, że czasem nie masz racji, i wtedy nie oszukuj. Jeśli spełni się zdanie o porażce, to nie katastrofa. To informacja. Zmieniasz plan i zachowujesz kierunek albo zmieniasz kierunek. Jednego nie robisz: nie wracasz po cichu do kartki, żeby przepisać tamto zdanie.

Nic z tego nie daje gwarancji. Mnóstwo dobrze zaprojektowanych eksperymentów kończy się porażką. Ale porażka, którą było widać z daleka, na kartce zapisanej własną ręką, czegoś uczy. Porażka wytłumaczona sobie uczy tylko, jak wytłumaczyć następną.

Jeśli właśnie zamierzasz coś zmienić, napisz te dwa zdania dziś wieczorem. Złóż kartkę. Otwórz ją za miesiąc.

Ta notka pochodzi z rozdziału 10 książki ARRR, z tego kroku metody, w którym wreszcie się wybiera, co zrobić.

Źródła. Raymond S. Nickerson, „Confirmation Bias: A Ubiquitous Phenomenon in Many Guises”, Review of General Psychology 2 (1998) [źródło]. Brian A. Nosek i in., „The Preregistration Revolution”, Proceedings of the National Academy of Sciences 115 (2018) [źródło]. Oba po angielsku. Karl Popper, Logika odkrycia naukowego, przeł. Urszula Niklas (Warszawa: PWN, 1977; oryginał niemiecki 1934) [interpretacja]. Przeniesienie prerejestracji na osobiste decyzje to synteza tej notki.


← All notes

← Wszystkie notatki